Manhwa กับ Webtoon ต่างกันอย่างไร? ทำไมสองคำนี้ถึงถูกใช้แทนกันบ่อย

Manhwa กับ Webtoon ต่างกันอย่างไร? ทำไมสองคำนี้ถึงถูกใช้แทนกันบ่อย

ถ้าอ่านการ์ตูนเกาหลีออนไลน์เป็นประจำ เราอาจเคยเรียกเรื่องเดียวกันว่า Manhwa บ้าง Webtoon บ้าง จนดูเหมือนว่าสองคำนี้หมายถึงสิ่งเดียวกัน

จริง ๆ แล้วมันเกี่ยวข้องกันมาก แต่ไม่ได้มีความหมายเหมือนกันเสียทีเดียว

Manhwa (만화) เป็นคำภาษาเกาหลีสำหรับการ์ตูน และเมื่อใช้ในบริบทนอกเกาหลี มักหมายถึง การ์ตูนเกาหลี ส่วน Webtoon หมายถึงการ์ตูนดิจิทัลที่พัฒนาขึ้นเพื่อการอ่านออนไลน์ โดยรูปแบบที่เราคุ้นเคยในปัจจุบันมักจัดช่องภาพต่อเนื่องในแนวตั้งเพื่อให้เลื่อนอ่านบนหน้าจอได้สะดวก

ดังนั้นการ์ตูนหนึ่งเรื่องสามารถเป็นทั้ง Manhwa และ Webtoon พร้อมกันได้

แต่ไม่ใช่ Manhwa ทุกเรื่องจะเป็น Webtoon และ Webtoon ก็ไม่ได้จำเป็นต้องเป็น Manhwa ทุกเรื่อง

Manhwa กับ Webtoon ต่างกันอย่างไรแบบง่ายที่สุด?

ถ้าต้องการแยกสองคำนี้แบบง่ายที่สุด ให้ลองถามคนละคำถาม

Manhwa — “การ์ตูนนี้มาจากไหน?”

Webtoon — “การ์ตูนนี้ถูกสร้างและเผยแพร่ในรูปแบบใด?”

Manhwa จึงสัมพันธ์กับ บริบทของการ์ตูนเกาหลี

ส่วน Webtoon สัมพันธ์กับ รูปแบบการเผยแพร่และประสบการณ์การอ่านแบบดิจิทัล

ลองนึกถึงการ์ตูนเกาหลีเรื่องหนึ่งที่เคยตีพิมพ์เป็นเล่ม

มันสามารถเป็น Manhwa ได้โดยไม่ต้องเป็น Webtoon

แต่ถ้าการ์ตูนเกาหลีอีกเรื่องถูกสร้างขึ้นเพื่อเผยแพร่บนแพลตฟอร์มออนไลน์ ใช้ช่องภาพเรียงต่อเนื่องลงด้านล่าง และออกแบบให้เลื่อนอ่านบนโทรศัพท์ เรื่องนั้นสามารถเรียกได้ทั้ง Manhwa และ Webtoon

นี่คือเหตุผลที่สองคำนี้มักปรากฏอยู่ด้วยกันจนดูเหมือนเป็นคำเดียวกัน

Sponsored Ads

Manhwa บอกอะไรเกี่ยวกับการ์ตูนเรื่องหนึ่ง?

คำว่า Manhwa (만화) ในภาษาเกาหลีเป็นคำสำหรับการ์ตูน การ์ตูนช่อง หนังสือการ์ตูน และงานลักษณะใกล้เคียงกัน ส่วนเมื่อถูกนำมาใช้ในบริบทสากล คำนี้มักทำหน้าที่ระบุการ์ตูนจากเกาหลี

ดังนั้นสิ่งสำคัญคือ Manhwa ไม่ได้เกิดขึ้นพร้อมกับสมาร์ตโฟนหรือ Webtoon

การ์ตูนเกาหลีมีประวัติอยู่ก่อนยุคการเผยแพร่ดิจิทัล และสามารถอยู่ในรูปแบบสิ่งพิมพ์ได้

หากอยากเริ่มจากความหมายของคำนี้โดยละเอียด สามารถอ่านต่อได้ในบทความ “Manhwa คืออะไร? รู้จักมังฮวา การ์ตูนเกาหลี และความต่างจาก Webtoon”

สำหรับบทนี้ สิ่งที่ต้องจำมีเพียงว่า:

Manhwa เป็นคำที่กว้างกว่า Webtoon เมื่อเรากำลังพูดถึงการ์ตูนเกาหลี

แล้ว Webtoon บอกอะไร?

Webtoon เติบโตขึ้นจากระบบการ์ตูนออนไลน์ของเกาหลี โดยในช่วงทศวรรษ 2000 เว็บพอร์ทัลของเกาหลีเริ่มเผยแพร่การ์ตูนผ่านอินเทอร์เน็ตมากขึ้น และผู้สร้างก็เริ่มทดลองกับวิธีจัดภาพที่ต่างจากหนังสือการ์ตูนแบบเดิม

ความเปลี่ยนแปลงสำคัญคือ แทนที่จะบังคับเรื่องราวให้อยู่ในกรอบของ “หน้า” ผู้สร้างสามารถเรียงช่องภาพต่อกันลงไปด้านล่าง

ผู้อ่านจึงไม่ได้เปิดจากหน้าหนึ่งไปอีกหน้าหนึ่ง แต่ เลื่อนหน้าจอลง

Korean Culture and Information Service อธิบายว่า Webtoon พัฒนาขึ้นเพื่ออ่านผ่านหน้าจออุปกรณ์ดิจิทัล และรูปแบบ vertical scrolling กลายเป็นหนึ่งในคุณสมบัติเด่นของ Webtoon ยุคใหม่

ต่อมาเมื่อสมาร์ตโฟนกลายเป็นอุปกรณ์หลักในการบริโภคเนื้อหา รูปแบบนี้ยิ่งเข้ากับพฤติกรรมการอ่านบนหน้าจอแนวตั้ง

เพราะฉะนั้น Webtoon จึงไม่ได้หมายถึงเพียงว่า

“เอาการ์ตูนขึ้นเว็บไซต์”

แต่มันค่อย ๆ กลายเป็นรูปแบบการ์ตูนที่ถูกออกแบบโดยคำนึงถึง หน้าจอ การเลื่อน และจังหวะการอ่านตั้งแต่ต้น

ทำไม Webtoon จำนวนมากจึงเป็น Manhwa ด้วย?

เพราะรูปแบบ Webtoon มีพัฒนาการสำคัญอยู่ในอุตสาหกรรมการ์ตูนเกาหลี

เมื่อการ์ตูนเกาหลีจำนวนมากเริ่มเผยแพร่ผ่านเว็บพอร์ทัลและแพลตฟอร์มดิจิทัล การ์ตูนเหล่านั้นจึงมีสองสถานะพร้อมกันได้

เป็น Manhwa เพราะเป็นการ์ตูนเกาหลี

และเป็น Webtoon เพราะถูกสร้างและเผยแพร่ด้วยรูปแบบ Webtoon

จึงเขียนความสัมพันธ์แบบง่าย ๆ ได้ว่า:

Korean comic + Webtoon format
= Manhwa + Webtoon

นี่คือบริเวณที่สองคำนี้ทับซ้อนกัน

แต่ไม่ใช่ความหมายทั้งหมดของทั้งสองคำ

Sponsored Ads

Webtoon ทุกเรื่องเป็น Manhwa หรือไม่?

คำตอบคือ ไม่จำเป็น

แม้ Webtoon จะมีรากสำคัญจากเกาหลี แต่รูปแบบการ์ตูนดิจิทัลลักษณะนี้ได้ขยายออกไปสู่ผู้สร้างและผลงานจากหลายประเทศแล้ว

ตัวอย่างที่เห็นได้ง่ายคือแพลตฟอร์ม WEBTOON ในปัจจุบันนำเสนอทั้ง comics, manga และ manhwa ภายใต้แพลตฟอร์มเดียวกัน

ดังนั้นเมื่อพูดถึง Webtoon ในฐานะรูปแบบหรือระบบนิเวศของการ์ตูนดิจิทัล เราไม่จำเป็นต้องหมายถึงการ์ตูนเกาหลีเท่านั้น

นี่คือเหตุผลที่ประโยคว่า

“Webtoon ก็คือ Manhwa”

จึงไม่ถูกต้องทั้งหมด

ประโยคที่แม่นกว่าคือ:

Webtoon จำนวนมากที่เราคุ้นเคยเป็น Manhwa แต่ Webtoon ไม่ได้ถูกจำกัดอยู่เฉพาะการ์ตูนเกาหลี

แล้ว Manhwa ทุกเรื่องเป็น Webtoon หรือไม่?

คำตอบก็ยังเป็น ไม่

เพราะคำว่า Manhwa มีอยู่ก่อน Webtoon และใช้กับการ์ตูนเกาหลีได้กว้างกว่า

การ์ตูนเกาหลีที่ตีพิมพ์เป็นหนังสือก็ยังเป็น Manhwa ได้ แม้มันจะไม่ได้ถูกสร้างขึ้นเพื่อการเลื่อนอ่านบนหน้าจอ

นี่จึงเป็นอีกด้านหนึ่งของความสัมพันธ์:

Manhwa ไม่ได้บอกว่าเราต้องอ่านงานชิ้นนั้นอย่างไร

ขณะที่ Webtoon เชื่อมโยงกับรูปแบบการเผยแพร่และประสบการณ์การอ่านมากกว่า

Vertical Scroll ทำให้ Webtoon ต่างจาก “การ์ตูนบนเว็บ” อย่างไร?

ตรงนี้เป็นส่วนที่น่าสนใจกว่าความต่างของชื่อเรียก

เพราะเมื่อพื้นที่ในการเล่าเรื่องเปลี่ยนจาก หน้า เป็น พื้นที่แนวตั้งที่เลื่อนต่อเนื่อง วิธีที่ผู้เขียนควบคุมข้อมูลก็เปลี่ยนตามไปด้วย

การ์ตูนแบบเป็นหน้ามักให้ผู้อ่านเห็นหลายช่องในคราวเดียว

แม้ผู้เขียนจะควบคุมลำดับการอ่านได้ แต่สายตาของเรายังสามารถกวาดเห็นองค์ประกอบของหน้าทั้งหน้า หรือเผลอเห็นบางสิ่งในช่องถัดไปก่อนถึงเวลาที่เรื่องตั้งใจจะเปิดเผย

Vertical Scroll ทำงานต่างออกไป

สิ่งที่อยู่ด้านล่างยังไม่ปรากฏบนหน้าจอจนกว่าเราจะเลื่อนไปถึงมัน

นั่นทำให้ ระยะห่างระหว่างภาพ กลายเป็นส่วนหนึ่งของการเล่าเรื่อง

ผู้สร้างสามารถเว้นพื้นที่ไว้ระหว่างสองเหตุการณ์

ให้ตัวละครถามบางอย่าง

ปล่อยพื้นที่ว่าง

แล้วค่อยเปิดเผยคำตอบเมื่อผู้อ่านเลื่อนลง

Korean Culture and Information Service ระบุว่าการจัดช่องภาพแบบ vertical scrolling กลายเป็นองค์ประกอบสำคัญของ Webtoon และเป็นส่วนหนึ่งของการพัฒนารูปแบบที่แตกต่างจากการ์ตูนออนไลน์ยุคแรก

ดังนั้นพื้นที่ว่างจึงไม่จำเป็นต้องเป็นเพียง “ที่ว่าง”

มันสามารถกลายเป็น เวลา

Sponsored Ads

การเลื่อนหน้าจอช่วยคุมจังหวะของเรื่องอย่างไร?

ลองเปรียบเทียบฉากง่าย ๆ

ตัวละครเปิดประตูเข้าไปในห้องมืด

ในหนังสือการ์ตูน ผู้เขียนอาจวางภาพเปิดประตูไว้ด้านบนของหน้า แล้ววางสิ่งที่อยู่หลังประตูไว้ในช่องถัดไป หรือเก็บไว้สำหรับหน้าถัดไป

Webtoon มีเครื่องมืออีกแบบหนึ่ง

ภาพเปิดประตูอาจปรากฏก่อน

จากนั้นเป็นพื้นที่ว่างยาวลงมา

ผู้อ่านเลื่อน

ยังไม่เจออะไร

เลื่อนอีกครั้ง

แล้วภาพที่ซ่อนอยู่หลังประตูจึงปรากฏขึ้น

เรื่องราวไม่ได้เพิ่มเหตุการณ์ใหม่เลย

แต่ ระยะทางที่นิ้วของผู้อ่านต้องเลื่อน ถูกนำมาใช้สร้างจังหวะ

ในแง่นี้ การจัดช่องภาพไม่ได้กำหนดเพียงว่าเราเห็น “อะไร”

แต่กำหนดด้วยว่าเราเห็นมัน เมื่อไร

ช่องว่างสามารถสร้างความลุ้นได้

บนหน้ากระดาษ พื้นที่ว่างจำนวนมากอาจทำให้หน้าดูผิดสมดุลหรือสิ้นเปลืองพื้นที่

แต่ใน Webtoon ความสูงของพื้นที่ไม่ต้องถูกจำกัดด้วยขนาดหน้ากระดาษแบบเดียวกัน

ผู้สร้างจึงสามารถใช้ช่องว่างระหว่างภาพสร้างการรอคอยได้มากขึ้น

เช่น:

ตัวละครได้ยินเสียงจากข้างหลัง

…

พื้นที่ว่าง

…

พื้นที่ว่างอีกเล็กน้อย

แล้วจึงปรากฏภาพของสิ่งที่ยืนอยู่ด้านหลัง

ผู้อ่านไม่ได้เป็นเพียงคนดูผลลัพธ์

เขาต้อง เลื่อนไปหา ผลลัพธ์นั้นด้วยตัวเอง

ตรงนี้ทำให้การอ่านมีมิติของการเคลื่อนไหวเข้ามาเกี่ยวข้องด้วย

การซ่อนข้อมูลอยู่ “ใต้หน้าจอ”

อีกความสามารถหนึ่งของ Vertical Scroll คือสิ่งที่ยังไม่อยู่บนหน้าจอยังคงมองไม่เห็นจริง ๆ

จึงสามารถใช้พื้นที่ด้านล่างสร้างการเปิดเผยข้อมูลแบบค่อยเป็นค่อยไปได้

ตัวอย่างเช่น เราอาจเห็นใบหน้าของตัวละครก่อน

เลื่อนลงมาแล้วพบว่ามือของเขาถืออะไรบางอย่าง

เลื่อนลงอีกครั้งจึงเห็นว่าอีกคนกำลังยืนอยู่ตรงหน้า

ภาพเดียวกัน หากจัดให้อยู่บนหน้ากระดาษทั้งหมด ผู้อ่านอาจเห็นองค์ประกอบหลายอย่างพร้อมกัน

แต่บน Vertical Scroll ผู้เขียนสามารถกำหนดลำดับการมองเห็นได้ละเอียดขึ้น

จึงไม่ใช่เพียง การจัดช่องภาพให้เรียงจากบนลงล่าง

แต่เป็นการออกแบบ ลำดับของการรับรู้

Sponsored Ads

แล้วจุดค้างคาชวนลุ้นล่ะ?

Webtoon มักเผยแพร่เป็นตอน และการเล่าเรื่องแบบต่อเนื่องจึงเข้ากันได้ดีกับการทิ้งคำถามไว้ปลายตอน

แต่สิ่งที่น่าสนใจคือ จุดค้างคาชวนลุ้นสามารถเกิดได้ทั้งในระดับ “ตอน” และระดับ “ช่วงเลื่อน”

ผู้เขียนสามารถสร้างคำถาม

ให้คนอ่านเลื่อนลงไปเพื่อหาคำตอบ

แล้วสร้างคำถามใหม่ต่อทันที

จังหวะจึงเกิดเป็นชุดของ

เห็น → สงสัย → เลื่อน → พบ → สงสัยอีกครั้ง

เมื่อใช้ได้ดี Vertical Scroll จึงไม่ได้แค่ทำให้การ์ตูนอ่านสะดวกบนมือถือ

แต่มันกลายเป็นกลไกที่สามารถช่วยพาคนอ่านเคลื่อนผ่านเรื่องราวได้

ถ้าอย่างนั้นควรเรียกว่า Manhwa หรือ Webtoon?

ขึ้นอยู่กับว่าเรากำลังพูดถึงอะไร

ถ้าพูดถึง การ์ตูนเกาหลีในฐานะผลงานหรือบริบททางวัฒนธรรม

คำว่า Manhwa เหมาะกว่า

ถ้าพูดถึง การ์ตูนดิจิทัลที่ออกแบบสำหรับการอ่านออนไลน์ โดยเฉพาะการเลื่อนในแนวตั้ง

คำว่า Webtoon จะตรงประเด็นกว่า

และถ้าเป็น Webtoon ที่สร้างขึ้นในบริบทของการ์ตูนเกาหลี ผลงานเดียวกันก็อาจถูกเรียกได้ทั้งสองแบบโดยไม่ขัดกัน

ความแตกต่างจึงไม่ได้อยู่ที่การเลือกว่าคำไหน “ถูกกว่า”

แต่อยู่ที่ว่าเรากำลังอธิบาย ด้านไหนของผลงาน

จากชื่อเรียก ไปสู่คำถามเรื่องการเล่าเรื่อง

ถ้ามองเพียงผิวเผิน ความต่างระหว่าง Manhwa กับ Webtoon อาจดูเหมือนเป็นเรื่องศัพท์

คำหนึ่งบอกว่าการ์ตูนมาจากไหน

อีกคำหนึ่งบอกว่ามันถูกอ่านอย่างไร

แต่เมื่อรูปแบบการอ่านเปลี่ยน วิธีเล่าเรื่องก็เริ่มเปลี่ยนตามไปด้วย

จากหน้าที่มองเห็นหลายช่องพร้อมกัน

มาเป็นหน้าจอที่เปิดเผยภาพทีละส่วน

จากการพลิกหน้า

มาเป็นการเลื่อนลงไปหาเหตุการณ์ถัดไป

และจากพื้นที่ว่างที่เคยเป็นส่วนหนึ่งของหน้ากระดาษ

มาเป็นพื้นที่ที่สามารถใช้ยืดเวลา ซ่อนข้อมูล และสร้างการรอคอยได้

เพราะฉะนั้น คำถามที่น่าสนใจหลังจากรู้ว่า Manhwa กับ Webtoon ต่างกันอย่างไร อาจไม่ใช่เพียงว่าเราควรเรียกมันว่าอะไร

แต่อาจเป็นว่า

เมื่อวิธีที่เราอ่านเรื่องเปลี่ยนไป วิธีที่เรื่องเล่าทำงานกับเราก็เปลี่ยนไปด้วยหรือไม่?

---

• Cite: Seoul’s secret travel destination: the cartoon-strewn streets (Korea.net)
• Cite: How Webtoons Swept Korea (korean-culture.org)
• Cite: Webtoons: A New Era in Media (korean-culture.org)
• Cite: Official Platform (webtoons.com)